Kar Dağıtım ve Muhasebesi

[aLiCaN]

KAR DAĞITIMI VE MUHASEBESİ



Kar dağıtımını anlatmak için temel kavram olan kar kavramını ele alalım.Kar işletme sahiplerinin işletmeye koydukları sermaye karşılığı dönem sonunda elde etmiş oldukları olumlu farklardır şeklinde basitçe ve bilinen bir tanımlama yapabiliriz.
Kar işletmelerin faaliyetlerini devam ettirmesinin başlıca faktörlerindendir,zira girişimlerin temel amaçlarının başında kar elde etmek gelmektedir.Kara ikinci olarak yine basit bir tanımlama yapmak istersek kar;dönem başı öz sermaye ile dönem sonu öz sermaye arasındaki olumlu farktır şeklinde de bir tanımlama yapabiliriz



İşletmelerde kar kavramına ise 2 şekilde ulaşılır.bunlardan birincisi ticari kar ikincisi de mali kardır.
Ticari kar kavramı işletmenin bilanço karını oluşturmakta iken mali kar vergi kanunları göz önüne alınarak ve vergi matrahı olan üzerinden vergi hesaplamalarının yapıldığı kardır.kar dağıtımı bilanço karı üzerinden yapılacaktır.Kar dağıtımı net kar üzerinden olacaktır.
Kar dağıtımında öncelikli yapılması gereken ilgili dönemden gelen zararların karşılanmasıdır.Önceki dönemden gelen zararlar mahsup edilmeden kar dağıtımı yapılamaz
Kar dağıtımında geçmiş yıl zararları mahsup edildikten sonra 1.tertip yedek akçe ayrılır.1.tertip yedek akçe ödenmiş sermayenin 1/5 ine ulaşıncaya kadar dönem net karının 1/20 si kadar ayrılır.(TTK 466.MD)1.temettü tutarı ise ödenmiş sermayenin en az %5 i kadar ayrılmalıdır.1.temettü ayrılmasında bu orandan fazla bir oranda 1.temettü ayrılması da söz konusu olabilir.böyle bir durumda ise ilk olarak yasal oran üzerinden %5 lik bir hesaplama yapılır.sonra belirlenen oran üzerinden bir hesaplama yapılır.daha sonra büyük orandan küçük olan oran çıkarılarak kalan üzerinden 2.tertip yedek akçe ayrılır bu oran %10 dur.1.tertip yedek akçe ve 1.temettü hesabından sonra kalan üzerinden 2.tertip yedek akçe hesaplanır ve kalan tutar ise 2.temettü olacaktır.burada şunu tekrar belirtelim ki 1.temettü yasal oran dışında da belirlenebilir ve 2.temettü ise bilanço karı üzerinden herhangi bir oranda da dağıtılabilir.son olarak ise bu kar dağıtımını vergilen dirilmesine gelmektedir.burada elde edilen dağıtılacak brüt temettüler üzerinden 23 temmuz 2006 tarihli ve 26237 sayılı resmi gazetede yayınlanan 2006/10731 sayılı BKK ile %10 oranında uygulanmakta olan kar dağıtım stopajı %15 e yükseltilmiştir.ortaklar gerçek kişiler ise elde ettikleri gelirin yarısını gelir vergisinden istisna edecekler ve Gvk’ nun 103.maddesinde yazılı bulunan gelir dilimlerinin 2.dilimini aşması halinde halinde yıllık gelir vergisiyle beyan edecek ve elde ettikleri gelirin vergilenmesiGVK nun 103.maddesi uyarınca hesaplanan gelir vergisinden daha önce kar dağıtımı sırasında yapılan stopaj düşüldükten sonra geriye ödenecek tutar var ise ödeme yapılacak yoksa iade alınacaktır.


Buraya kadar anlatılan konuyu örnek yardımı ile çözelim.


GÜN LTD.ŞTİ. 2006 YILINA AİT VERİLERİ AŞAĞIDAKİ GİBİDİR.

TİCARİ KAR :1.375.850 YTL
KKEG : 12.735 YTL
ÖDENMİŞ SERMAYE 5.000.000.YTL
ŞİRKET 5 ORTAKLIDIR VE HİSSELER EŞİTTİR.DAHA ÖNCE KAR DAĞITIMI GERÇEKLEŞMEMİŞTİR.




TİCARİ KAR :1.375.850 YTL
KKEG : 12.735 YTL
MALİKAR :1.388.585 YTL
K.V %20 277.717 YTL
NET KAR 1.098.133 YTL
1.TERTİP YEDEK AKÇE =1.098.133*1/20=54.906,65 YTL
1.TEMETTÜ 5.000.000*%5=250.000 YTL
KALAN 793.226,35 YTL
2.TERTİP YEDEK AKÇE
793.226,35*%10=79.322,64 YTL
2.TEMETTÜ
713.903,71 YTL
DAĞITILABİLİR BRÜT TEMETTÜ
963.903,71 YTL

%15 STOPAJ 963.903,71*%15=144.585,56 YTL

NET TEMETTÜ
819.318,15 YTL

KALAN
ORTAK A 163.863,63 YTL VERGİ 23.531,14 ÖDENEN 28.917,11 İADE 5.385,97
ORTAK B 163.863,63 YTL VERGİ 23. 531,14 ÖDENEN 28.917,11 İADE 5.385,97
ORTAK C 163.863,63 YTL VERGİ 23. 531,14 ÖDENEN 28.917,11 İADE 5.385,97
ORTAK D 163.863,63 YTL VERGİ 23. 531,14 ÖDENEN 28.917,11 İADE 5.385,97
ORTAK E 163.863,63 YTL VERGİ 23. 531,14 ÖDENEN 28.917,11 İADE 5.385,97
( ORTAKLARIN ELDE ETMİŞ OLDUKLARI KAR PAYININ YARISI BEYAN DIŞI KALACAKTIR)

81.931,82 YTL

GVK 103.MD.
1. 0-7500 %15
2. 7501-19000 %20
3. 19001-43000%27
4. 43001-+%35



ÖRNEK 2
YUKARIDAKİ ÖENEKTE TÜM VERİLER AYNI KABUL EDİLMİŞ ANCAK DAĞITILACAK 1.TEMETTÜ ÖDENMİŞ SERMAYENİN %15 İ 2.TEMETTÜ İSE TİCARİ KARIN %5 İ ORANINDADIR

TİCARİ KAR :1.375.850 YTL
KKEG : 12.735 YTL
MALİKAR :1.388.585 YTL
K.V %20 277.717 YTL
NET KAR 1.098.133 YTL
1.TERTİP YEDEK AKÇE =1.098.133*1/20=54.906,65 YTL
1.TEMETTÜ

YASAL ORAN 450.000 YTL
5.000.000*%5=250.000 YTL
5.000.000*%15=750.000 YTL
750.000-250.000=500.000 YTL
2.TERTİP YEDEK AKÇE

50.000 YTL
2.TEMETTÜ
:1.375.850 YTL*%5=68.792,50 YTL
2 TERTİPYEDEK AKÇE

6.879,25 YTL
2 TEMETTÜ 61.913,25 YTL

YEDEK AKÇELER: 111.785,90 YTL
TEMETTÜLER TOPLAMI:511.913,25
DAĞITILMAMIŞ KARLAR : 623.699,15 YTL
511.913,25*%15=76.786,99 YTL
NET TEMETTÜ:


87.025,25 YTL ORTAK BAŞI DAĞITILACAK KAR

43.512,63 DAĞITILAN NET KAR VERGİSİ İSE 10.084,42 YTL
KURUMUN ÖDEDİĞİ STOPAJ 15.357,40
İADE ALINACAK TUTAR 5272,98 YTL





ÖRNEK 3
1 NUMARALI ÖRNEKTE TÜM VERİLER AYNI KABUL EDİLMİŞ ANCAK VE 500.000 YTL NET KAR DAĞITILACAKTIR


TİCARİ KAR :1.375.850 YTL
KKEG : 12.735 YTL
MALİKAR :1.388.585 YTL
K.V %20 277.717 YTL
NET KAR 1.098.133 YTL
1.TERTİP YEDEK AKÇE =1.098.133*1/20=54.906,65 YTL
1.TEMETTÜ 5.000.000*%5=250.000 YTL
KALAN 793.226,35 YTL
2.TERTİP YEDEK AKÇE
793.226,35*%10=79.322,64 YTL
2.TEMETTÜ
500.000/0,85-250.000=338.235,29 YTL
DAĞITILABİLİR BRÜT TEMETTÜ
588.235,29 YTL

%15 STOPAJ 88.235,29. YTL

NET TEMETTÜ
500.000 YTL

KALAN
375.668,42 YTL

ÖRNEK 3
1 NUMARALI ÖRNEKTE TÜM VERİLER AYNI KABUL EDİLMİŞ ANCAK VE 800.000 YTL NET KAR DAĞITSAYDI

TİCARİ KAR :1.375.850 YTL
KKEG : 12.735 YTL
MALİKAR :1.388.585 YTL
K.V %20 277.717 YTL
NET KAR 1.098.133 YTL
1.TERTİP YEDEK AKÇE =1.098.133*1/20=54.906,65 YTL
1.TEMETTÜ 5.000.000*%5=250.000 YTL
KALAN 793.226,35 YTL
2.TERTİP YEDEK AKÇE
793.226,35*%10=79.322,64 YTL
2.TEMETTÜ
800.000/0,85=691.176,47 YTL
DAĞITILABİLİR BRÜT TEMETTÜ
941.176,47 YTL

%15 STOPAJ 141.176,47 YTL

NET TEMETTÜ
800.000 YTL

KALAN
22.727,24 YTL


MUHASEBE KAYDI İSE;




-----------------------------------------31.12.2006---------------------------------------
691 DÖN.KARI VERGİVE DİĞ.YAS.YÜK.KARŞ 277.717
370.KARI VERGİVE DİĞ.YAS.YÜK.KARŞ 277.717
-------------------------------------------------31.12.2006-------------------------------------------------

690 DK/Z 1.375.850
691 DKVDYYK 277.717
692 D NK/Z 1.098.133
------------------------------------------31.12.2006---------------------------------------------

692 DNK/Z 1.098.133
590DNK 1.098.133
---------------------------------31.12.2006-----------------------------------------------------
590 DNK 1.098.133
540 YASAL YEDEKLER 134.229,29
542 OLAĞAN ÜSTÜ YEDEKLER 22.727,24
331 ORTAKLARA BORÇLAR 800.000,00
360 ÖDENECEK VERGİ FONLAR 141.176,47
-----------------------------------------------------------------------------------------