ALkoLLer

[GuLCe]

ALKOLLER

Hidrokarbonlardaki hidrojen unun bir ya da farklı C daki birkaçının çıkarılıp yerine –OH kökünün bağlanmasıyla oluşan bileşiklerdir.
Genel formülü R–OH dır.
Molekülde bulunan OH grubunun sayısına göre 2 ye ayrılırlar:

1. Mono Alkoller

Yapısında 1 tane OH grubu bulunduran bileşiklerdir. OH grubunun bağlı olduğu C una göre üç değişik şekilleri vardır.

a. Primer (Birincil) Alkol

–OH grubunun bağlı olduğu C unda iki tane hidrojen u varsa, alkol primerdir.



b. Sekonder (İkincil) Alkol

-OH grubunun bağlı olduğu C unda bir tane hidrojen u varsa, alkol sekonderdir.



c. Tersiyer (Üçüncül) Alkol

–OH grubunun bağlı olduğu C unda H u yoksa, alkol tersiyerdir.



2. Poli alkoller

Yapısında birden fazla OH grubu bulunduran bileşiklerdir.



Etandiol Propantriol
(özel adı glikol) (özel adı gliserin)

İsimlendirme yapılırken aynı sayıda karbon u bulunduran alkanların sonuna -ol eki getirilir ya da alkil'in sonuna alkol getirilir.





NOT: Sistematik isimlendirme yapılırken OH grubuna yakın olan C undan numaralamaya başlanır.



Aynı karbon sayılı bir alkolün primer, tersiyer ve sekonder şekilleri birbirlerinin izomeridir.

ALKOLLERiN ELDESi

Alkenlere H2O katılmasıyla alkoller elde edilir.

Katılmada markow nikof kuralı geçerlidir.



Alkil halojenürlerin seyreltik KOH veya NaOH çözeltisi ile ısıtılmasından



Aldehit, keton ve karboksilli asitlerin indirgenmesinden.

Bu reaksiyonlar çift yönlü olarak gerçekleşirler.



Bu madde ile ilgili olarak denklemler bizim şu yorumları yapmamızı sağlar.

-Primer alkoller bir kademe yükseltgenirse aldehitleri, 2 kademe yükseltgenirse karboksilli asitleri oluşturur.

-Tersten bir ifadeyle karboksilli asit 1 kademe indirgenirse aldehit, 2 kademe indirgenirse primer alkoller elde edilir.

-Sekonder alkoller yalnızca 1 kademe yükseltgenebilir. Ketonların indirgenme ürünü sekonder alkoldür.

Grignard bileşiği kullanılarak

Formaldehit + R – MgX ® Primer alkol

Aldehit + R – MgX ® Sekonder alkol

Keton + R – Mg–X ® Tersiyer alkol

ALKOLLERiN REAKSiYONLARI

Alkollerin tamamı Na, K gibi alkali metallerle reaksiyona girerek H2 açığa çıkarırlar.



İki mol mono alkolden, 1 mol H2O çekilerek 1 mol eter elde edilir.





1 mol alkolden, 1 mol su çekilmesiyle alkenler elde edilir.



Alkoller yanma reaksiyonu verirler.



Alkol + Karboksilli asit Ester + H2O