HiDROKARBONLARIN KiMYASAL REAKSiYONLARI

[GuLCe]

HiDROKARBONLARIN KiMYASAL REAKSiYONLARI

1. Hidrokarbonların Yanma Reaksiyonları

Hidrokarbonların oksijenle yanmasından CO2 ve H2O oluşur. Alkan, Alken ve Alkinlerin genel yanma reaksiyonları aşağıda verilmiştir.






2.Yer Değiştirme Reaksiyonları

Doymuş hidrokarbonlardan metan ultraviyole etkisinde klor gazı ile yer değiştirme reaksiyonu verir.
CH4 + CI2 ® CH3CI + HCI
CH3 CI + CI2 ® CH2CI2 + HCI
CH2CI2 + CI2 ® CHCI3 + HCI
CHCI3 + CI2 ® CCI4 + HCI

CH4 + 4CI2 ® CCI4 + 4HCI



3. Katılma Reaksiyonları


Doymamış hidrokarbonlar (alken ve alkin) katılma reaksiyonu verirler. Alkanlar katılma reaksiyonu vermezler. alkenlerin katılması bir kademede, Alkinlerin katılması iki kademede gerçekleşir.
Katılma reaksiyonu, doymamış hidrokarbon molekülünde zayıf p (pi) bağının açılarak verdiği reaksiyonlardır.


a. Hidrojen katılması


-Bir mol alkene 1 mol hidrojen katılır.
C2 H4 + H2 ® C2H6
C3 H6 + H2 ® C3H8

-1 mol alkine 2 mol hidrojen katılır.
C2H2 + 2H2 ® C2H6
C3H4 + 2H2 ® C3H8


b. Halojen Katılması (Brom Katılması)


Doymamış hidrokarbonlar (alken – alkin) bromlu su çözeltisinin rengini giderirler. Alkanlar bromlu su çözeltisi ile reaksiyon vermezler.

-1 mol alkene 1 mol brom katılır.
C2H4 + Br2 ® C2H4Br2

-1 mol alkine 2 mol brom katılır.
C2H2 + 2Br2 ® C2H2Br4

Bromlu su çözeltisi alken ve alkinlerin ayıracıdır.


c. Halojen Asidi Katılması


Markownikoff KuralıDoymamış hidrokarbonlara HX türünde bir bileşik katılırken (–) yüklü iyon en az hidrojen u taşıyan karbon una bağlanır. (X: Halojen)

-1 mol alkene 1 mol HBr katılır.




-1 mol Alkine 2 mol HBr katılır




d. H2O Katılması


-Alkenlere su katılmasıyla monoalkoller oluşur.
C2H4 + H2O ® C2H5OH
Etilen Etil alkol




-Alkinlere su katılmasıyla keton türü bileşikler oluşur




-Alkinlerin en küçük üyesi olan asetilene su katılırsa aldehit türü bir bileşik olan aset aldehit elde edilir.




4. Polimerleşme


Alken ve alkinler polimerleşme tepkimesi verirler. Alkanlar polimerleşme tepkimesi vermezler




C ’lar arasındaki çift bağ (=) açılır ve C başka maddelere bağlanır.
Aynı cinsten iki molekülün birbirine bağlandığı tepkimelere dimerleşme, üç molekülün bağlandığı tepkimelere trimerleşme denir. Monomerlerin birbirine bağlanmasıyla (en az 1000) oluşan maddeye polimer denir.



5. Alkinlerin Ayıracı
(Asetilenin ayıraç reaksiyonları)

1..Amonyaklı AgNO3 çözeltisinden asetilen gazı geçirildiğinde kirli beyaz renkli gümüş asetilenür çökeleği oluşur.




2..Amonyaklı bakır bir klorür çözeltisinden asetilen gazı geçirilirse tuğla kırmızısı renginde bakır asetilenür çöker.

kimya - ÖSS HAZIRLIK.


-Amonyaklı bakır I klorür ve amonyaklı gümüş nitrat çözeltisi asetilenin ayıracıdır.

-Bu iki çözelti ile R – C º C – H türündeki alkinler reaksiyon verir.

-Alkanlar, alkenler ve R – C º C – R türündeki alkinler bu iki çözelti ile reaksiyon vermezler.



6. Alkenlerin Yükseltgenmesi


Alkenler H2O2 ile seyreltik asidik ortamda diolleri oluştururlar.




Bayer ayıracı
Potasyum permanganat ile sodyum karbonatın sulu çözeltisidir.


Alkenler bayer ayıracı ile zayıf asidik ortamda diolleri meydana getirirler