RüzgarLar

[aLiCaN]

Havanın hareketlerine verilen ad. Bu hareketler havadaki sıcaklık farklarından ileri gelmektedir. Yeryüzünde yan yana bulunan iki bölgeden daha fazla ısınanı üzerindeki hava sıcaklığı arttığı için genişler ve hafifleyerek yükselir. Bu sebeple o bölgede basınç azalmış, olur. (alçak basınç). Buna karşılık, daha serin bölgedeki hava soğur ve sıkışır. Bu bölgedeki havanın yoğunluğu ve basıncı artar (yüksek basınç) Basıncı çoğalan bu soğuk hava (yüksek basınçlı hava), ısınmış ve basınç azalmış (alçak basınçlı hava), havanın yükselmesi ile boşalan bölgelere akın eder. Bu durum, bir hava hareketini, dolayısıyla “rüzgâr”ı meydana getirir.

Yüksek basınç merkeziyle alçak basınç merkezleri arasındaki fark ne kadar çok olursa, havanın hareketi o kadar hızlı, bunun sonucu da, rüzgârın kuvveti o kadar çok olur.

Karalar, suya göre sıcağı daha çok yansıttığından (gündüzün), denizlerden daha sıcaktır. Bu sebeple, gündüzleri karalar alçak basınç merkezleri durumundadır. Rüzgârlar, denizlerden karalara doğru olur. Geceleri, ise durum tam tersinedir; karalar daha çabuk, denizler daha geç soğur. Karalar yüksek basınç merkezleri, denizler de alçak basınç merkezleri durumundadır. Rüzgârlar karalardan denizlere doğru bir yön takip ederler.

Kutup bölgeleri, devamlı soğuk havanın bulunduğu bölgeler oldukları için yüksek basınç merkezi durumundadır. Ekvator bölgesi ise, alçak basınç merkezidir. Bu duruma göre, Kutuplardan (yüksek basınç merkezleri), Ekvatora doğru (alçak basınç merkezi) devamlı bir hava hareketi meydana gelir.

Saniyede 4-20 metre hızla esen rüzgârlara “hafif rüzgâr”, saniyede 20.34 metre hızla esen rüzgâra “fırtına”, saniyede 34 metreden hızla esen rüzgârlara da “kasırga” adı verilir.

Rüzgârlar, estikleri yönlere göre de adlar alırlar. Kuzeyden esenlere “yıldız” güneyden esenlere “kıble”, kuzeydoğudan esenlere “poyraz”, güneybatıdan esenlere “karayel”, güneydoğudan esenlere “keşişleme”, doğudan esenlere “güneydoğusu”, batıdan esenlere “günbatısı” adları verilir.

Bunlardan başka, tropikal ülkelerdeki sürekli olan rüzgârlara “alizeler”, belli mevsimlerde denizlerden karalara doğru esen rüzgârlara “meltem” adları verilir.